De Ongelovige Thomas heeft een Punt!

Kritisch denken voor artsen

In deze cursus wordt onder leiding van professor Johan Braeckman onderzocht waarom mensen zo kwetsbaar zijn voor mentale infectie door onwaarschijnlijke of ronduit volstrekt irrationele overtuigingen. Inzichten ontwikkeld in diverse disciplines, zoals de sociale psychologie, de informele logica en de neurowetenschappen, maken duidelijk hoe snel het menselijk redeneren de mist ingaat, hoe makkelijk men foute verbanden legt, verkeerde statistische inschattingen en al te snelle veralgemeningen maakt, en dergelijke meer. De cursus om uw denken te scherpen en uw kritisch vermogen te vergroten!

Professor Johan Braeckman bespreekt historische en actuele denkbeelden die hun wortels vinden in drogredenen, foutieve intuïties en cognitieve valkuilen. Naast klassieke pseudowetenschappen, zoals parapsychologie, homeopathie, creationisme en psychoanalyse, passeren andere bizarre opvattingen de revue, zoals het geloof in het monster van Loch Ness, complottheorieën, telepathie, de lijkwade van Turijn, klopgeesten en mirakels. Johan Braeckman verduidelijkt de verschillen tussen wetenschap en pseudowetenschap, tussen kritisch en onkritisch denken, en tussen zin en onzin.

Behandelde onderwerpen

  • Rationeel en irrationeel denken in historisch perspectief.
  • Wat is wetenschap en pseudowetenschap?
  • Wat zijn cognitieve valkuilen? Hoe kunnen we ze herkennen en vermijden?
  • Hoe kunnen onze zintuigen en psychologische vermogens ons misleiden?
  • Waarom zijn we zo kwetsbaar voor bijgeloof en irrationaliteit?
  • Wat zijn drogredenen, en hoe kunnen we ze herkennen?


Achtergrond Informatie

Wetenschappelijk geschoolde mensen, in het bijzonder diegenen werkzaam in wetenschappelijk onderzoek, zijn tot op zekere hoogte beter gewapend tegen het besmettingsgevaar dat uitgaat van irrationele en pseudowetenschappelijke opvattingen. Maar daar staat tegenover dat ze ook beter in staat zijn tot het ‘rationaliseren’ van overtuigingen die men om slechte redenen opdeed, waardoor ze langer vasthouden aan foute ideeën.
Met andere woorden, niemand is volstrekt immuun voor pseudowetenschap, bijgeloof en irrationeel denken. In de interactieve colleges bespreken we naast pseudowetenschappelijke theorieën ook historische en actuele voorbeelden van ogenschijnlijk wetenschappelijke en objectieve opvattingen die niettemin geïnfecteerd bleken door drogredenen, foute vooronderstellingen, en dergelijke meer. Gaandeweg wordt verduidelijkt wat de verschillen zijn tussen wetenschap en pseudowetenschap en tussen rationeel en minder rationeel denken.
Een volkomen vorm van rationaliteit is wellicht niet haalbaar (en misschien zelfs niet wenselijk?), maar we zijn wel in staat om beter inzicht te verwerven in de vele, vaak verrassende manieren waarop ons brein informatie verwerkt en creëert die niet met de realiteit strookt. Eenieder die de kwaliteit van zijn denken wenst te bevorderen kan baat hebben bij de studie van de inzichten die door de discipline die bekend staat als Critical Thinking zijn voortgebracht.


Wat is een kritisch denkende arts?

Kennis, vaardigheden en houding
Kritisch denken vereist een open en nieuwsgierige houding, een aantal redeneervaardigheden en kennis van de basisbegrippen van kritisch denken. Deze cursus wordt toegesneden op de geneeskundige praktijk in bredere zin.

Een korte definitie van kritisch denken is: ‘de kunst van het juist oordelen'. Die beknopte definitie zal niet voor iedereen direct vanzelf spreken en vraagt om uitwerking. Wat kritisch denken is, is wellicht het beste duidelijk te maken door de kenmerken te beschrijven van de kritische denker. De kritische denker kan algemene denkprincipes en denkprocedures actief en competent toepassen, waardoor hij tot de grootst mogelijke betrouwbaarheid en nauwkeurigheid in zijn oordelen komt. Eenvoudiger gezegd: hij kent de principes en procedures van kritisch denken en kan die toepassen.

Een kritische denkende arts poneert niet zomaar een stelling, maar baseert die op deugdelijke redenen gebaseerd op goede bronnen; hij evalueert de onderbouwing van beweringen, heeft oog voor mogelijke bezwaren tegen zijn stelling en kan die weerleggen. Daarmee kan hij tot een goed oordeel komen over wat hij moet geloven of wat hij moet doen.

Een kritische denker is vaardig in het analyseren van beweringen van anderen, kan redeneringen in een tekst herkennen. Hij ziet ook wanneer die gebrekkig zijn, kan zwakke plekken in een betoog aangeven, verborgen veronderstellingen aan het licht brengen en drogredenen benoemen.

De kritische denkende arts kenmerkt zich door een open, onderzoekende houding - ook ten aanzien van zijn eigen opvattingen - en neemt niets op voorhand aan; hij is gericht op waarheid, bereid te wikken en te wegen in het opbouwen van een eigen betoog en in het beoordelen van andermans redenering. Hij is nieuwsgierig, weet dat zaken vaak niet zo zijn als ze in eerste instantie zich aan ons voordoen en staat open voor informatie, die eigen opvattingen tegenspreekt. Hij heeft voorlopige opvattingen die telkens opnieuw gecorrigeerd kunnen worden. Hij weet dat ook hij, net als anderen, blinde vlekken heeft en houdt daarmee rekening.

In 2011 is bij Home Academy een collegereeks van Johan Braeckman over kritisch denken verschenen.


Cursusdata

De Ongelovige Thomas heeft een Punt!

Verrassende cursus kritisch denken voor medisch specialisten, huisartsen e.a.
Docent: Johan Braeckman
Locatie: Kasteel Engelenburg, Brummen
Accreditatie: 12 punten toegekend door het ABAN onder nummer 298474
Klik hier voor meer informatie en opgave.

De Ongelovige Thomas heeft een Punt!

Verrassende cursus kritisch denken voor medisch specialisten, huisartsen e.a.
Docent: Johan Braeckman
Locatie: Kasteel Engelenburg, Brummen
Accreditatie: 12 punten toegekend door het ABAN onder nummer 298474
Klik hier voor meer informatie en opgave.

De Ongelovige Thomas heeft een Punt!

Verrassende cursus kritisch denken voor medisch specialisten, huisartsen e.a.
Docent: Johan Braeckman
Locatie: Kasteel Engelenburg, Brummen
Accreditatie: 12 punten toegekend door het ABAN onder nummer 298474
Klik hier voor meer informatie en opgave.